Утта янмый суда батмый табышмак

Оглавление:

Утта янмый суда батмый табышмак

Ачуланса гүзәлем,

Шул мизгел үк сизәмен:

Кара шәлен ябына,

Ялт-йолт селки камчысын,

Сибә, бөрки иңемә,

Куып кертә өйемә.

(Яшенле яңгыр)

Риза Шәфи

Күктә идек-

(Яңгыр тамчылары)

Риза Шәфи

Ай бирә, кояш ала.

Көмеш бөртекләре сыман

Җем-җем итеп тик тора.

Аны сибә ай һәм томан,

Аны кояш киптерә.

Зәки Нури

Җирнеке — күктә.

Суны җирдән эчә, диләр,

Эчкәч — күккә күчә, диләр.

Канаты юк — оча, диләр

Җиргә кире төшә, диләр.

Йөреп тора — эзе юк,

Елый белә — күзе юк.

Җирдән менеп, җиргә төшә,

Мин көчле, дип үзен мактый,

Ә җил чыкса — курка башлый,

Яктан-якка юрта башлый.

Зәки Нури

Болытларга иярәм,

Дугам күккә күтәрәм;

Тасмаларым юам да,

(Салават күпере)

Риза Шәфи

Колак, борынны уып,

Өеңә кертә куып.

(Салкын)

Риза Шәфи

Су өстендә җәяү йөрим,

Тып-тып басып атлыйм мин.

Иң тирән җирләрдән үтәм,

Әз генә дә батмыйм мин.

(Боз өстендә)

Шәүкәт Галиев

Утта янмый, суда батмый,

Ташкын булмаса — акмый.

Судан курка судан туса да,

Кар түгел ул салкын булса да.

Зәки Нури

Урамда — өелеп ята,

Өйгә керсә — су була.

Язын ул киткән юллар

Гөрләвекле юл була.

Зәки Нури

Ачуыннан сызгырган,

Кулсыз ачкан капканы,

Юлсыз киткән- тап аны.

Зәкия Туфайлова

Алтын укларын сибә-

Кайда гына таратмый.

Безгә көн буе карый,

Үзенә озак каратмый.

Үр менә, үрдән төшә-

Һаман йөри, иренми.

Үзе күзне йомдыра,

Үзе күзгә күренми.

Зәки Нури

Җәй иртәрәк уяныр,

Кыш иртәрәк югалыр.

Риза Шәфи

Берсе өстән коеп тора,

Берсе шуны эчә тора.

Берсе: «Эх, шәп!»- диеп кенә

Куе булып үсә тора.

(Яңгыр, җир, үлән)

Зәки Нури

Атканын күрергә була

Йокыдан иртә торсаң.

Атса да куркыныч түгел,

Матур гына. Ни ул.

Гөлсинә Ясәбиева

sababash.ucoz.ru

Материал на тему:
Табышмаклар

Предварительный просмотр:

Иртә килә, кич кайта. (Кояш)

Лампа түгел – яктырта, мич түгел – җылыта. (Кояш)

Мич тулы пәрәмәч, уртасында бер калач. (Йолдызлар һәм ай)

Аяксыз, кулсыз, капка ача. (Җил)

Агач бөгә – кулы юк, йөри торган юлы юк. Ачуланса – сызгыра, тузаннарны туздыра. (Җил)

Аягы юк, кулы юк, үзе сүрәт төшерә. (Суык)

Кулсыз, күзсез, буяусыз ясый ул төрле бизәк.

Беркем аны өйрәтми, ул үзе шундый зирәк. (Суык)

Утта янмый, суда батмый. (Боз)

Борынсыз чыпчык боз тишә. (Тамчы)

“Күктән килде, җиргә иңде” (Болыт, яңгыр)

“Ак ашьяулык таптым, җир өстенә яптым” (Кар)

Исе юк, төсе юк, аннан башка тормыш юк. (Су)

Яз килсә, киенә, көз килсә, чишенә. (Җир)

Җир астында җиз бүкән.

Ул ни икән? (Бәрәңге)

Җир астында җиз бүкән,

Һәркөн ашыйсың, иркәм. (Бәрәңге)

Алмасы тамырында. (Бәрәңге)

Кат-кат тунлы, карыш буйлы (Кәбестә)

Катлы –катлы яфраклы, яшел төстә, түтәлдә үсә (Кәбестә)

Катлы-катлы булып үсә,

Ул нәрсә? (Кәбестә)

Утыра бер ак чүлмәк,

Өстенә кигән йөз күлмәк. (Кәбестә)

Тураганда елата. Нәрсә ул? (Суган)

Түтәлдә үсә, яфраклары яшел, үзе бик ачы (Суган)

Үзем туныйм, үзем елыйм да елыйм. (Суган)

Үзе кызыл төстә, түгәрәк формада, түтәлдә үсә торган яшелчә (Помидор)

Түгәрәк кенә кызыл йорт,

Эче тулы корт. (Помидор)

Йодрык-йодрык булып үсә,

Алма кебек кызарып пешә.

Аны кем әйтер? (Помидор)

Озынча, түтәлдә үсә, яшел төстә, эчендә бик күп орлыклары бар (Кыяр)

Кечкенә генә йорт,

Эче тулы корт. (Кыяр)

Ул җир астына төшкән,

Кып-кызыл булып пешкән.

Ашка тәм һәм төс бирер,

Аны кем белер? (Чөгендер)

Түгәрәк ул, ай түгел,

Сары, тик кояш тугел.

Тәмле, тик алма түгел,

Койрыклы, тычкан түгел. (Шалкан)

Җир астында алтын казык. (Кишер)

Келәте бар, малы юк,

Баласының саны юк. (Кабак)

Үзе шома, күбеккә күмә,

Хуш исле, я, кем белә? (Сабын)

Бар кызылы, яшеле,

Аңкып тора хуш исе.

Шунсы гына өркетә,

Күзгә керсә өркетә. (Сабын)

Болыт мин һавада

Яңгыр мин яуганда,

Җылынсам пар булам,

Туңганда кар булам. (Су)

Һәркем авызга капса,

Яратса аны кеше,

Беркайчан да сызламас,

Һәм ялтырап торыр теше. (Теш щеткасы)

Ак койманы агарта,

Мыегы белән чистарта. (Теш щеткасы)

Он түгел, үзе ак,

Авызыңа куеп бак.

Тешне дә ул ап-ак итә

Бу ни була, әйтеп бак? (Теш порошогы)

Кирәк була мунчада,

Минем исемем…. (Мунчала)

Үзе тешле, ләкин тешләми. (Тарак)

Чисталыкны ярата. (Сөлге)

Аккош кебек ак кына,

Йомшак кына, пакъ кына,

Көн дә сыйпый битемнән

Элеп куям читеннән. (Сөлге)

Җәен соры, кышын ак,

Аңа шулай яхшырак. (Куян)

Кишер белән кәбестәне

Ул бик нык ярата,

Озын колагын тырпайтып

Сикреп урманга кача. (Куян).

***
Бер нәрсә тегә белми,

Энәләр тагып йөри. (Керпе)

***
Җәен урманга патша,

Кышын кардан да аста. (Аю)

Нечкә билле, көлтә койрыклы. (Төлке)

Сызгырса, урманны яңгырата. (Тиен)

Бозаулар эзли. (Бүре)

Кырлар буш кала,

Бу кайчак була? (Көз көне)

Һәр җир карланган,

Бу кайчак, туган? (Кыш көне)

Тәңкә карлар сибелгән

Җир ап-акка күмелгән.

Чыршы, каен, имән

Кардан чикмән кигән.

Йолдыз, йолдыз вак кына,

Яфраклары ак кына.

Өс киемеңә куна,

Тәнгә тисә су була (Кар бөртеге)

Оча – юк канатлары,

Чаба – юк аяклары,

Тышта булса өелә,

Өйгә керсә, җәелә. (Кар)

Үкерә дә, котыра,

Бөтен җирне тутыра. (Буран)

***
Утта янмый, суда батмый. (Боз)

Ишегалды таш була,

Өйгә керсә, су була. (Боз)

Боз һәм кар эреде,

Я, әйтеп кара? (Яз)

Яңгырлы да карлы

Бөреләр туп тулы –

Елның кай фасылы? (Яз)

Бу кайчак була? (Җәй)

По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Татар халык иҗатына багышланган кичә, зурлар группасына йөрүче балалар белән уздырыла.Бүлмә җәйге аланга охшатып бизәлә.Тирә-якта куаклар,бер читтә яшелчә бакчасы, анда түтәлл.

Яз турында сынамышлар, мәкальләр, табышмаклар тәкъдим итәм. Балалар белән өйрәнегез. Тулырак материал «Бу кайчак була?» китабында. (Ф.М.Зиннурова. Бу кайчак була? — Түбән Кама, 2013).

“Сөмбелә бәйрәме!”Ал. бар. Бар кунеллелек ботен доньяда бар бер ямь буген Нэрсэдэн бу мин бе.

Татар халык табышмаклары тәрбия баскычыннан җитәкләп югарыга менгезә.

Авторская разработка по татарскому языку «Табышмаклар».

Балалар табышмакка җавап эзләргә бик яраталар. Бу аларның сөйләм телен үзләштерергә, фикерләү сәләтен үстерүгә зур йогынты ясый.

nsportal.ru

Устный журнал «Табышмаклар кичэсе»

Успейте воспользоваться скидками до 50% на курсы «Инфоурок»

-Менә без сезнең белән беренче битне ачып, табышмаклар иленә килеп җиттек. Бу бит — “Метафорик табышмаклар” дип атала.Безгә бу биттәге табышмакларның җавабын табарга кирәк. Җавап биргәндә кул күтәреп җавап бирәсе. Кем дөрес җавап бирә шуңа жетон бирелә.

Күк җисемнәре турында :

Басып тора – китмәгән. (Күк йөзе)

2.Мич тулы пәрәмәч,

Уртасында бер калач. (Күк,йолдызлар, ай)

3. Эссе коймак – коштабак,

Кичкә керсә- буш табак.(Кояш)

4. Нәрсә йөгерә аяксыз?

Нәрсә оча канатсыз?

Нәрсә үсә тамырсыз? (Су.җил, таш)

Табигать күренешләре турында:

1.Сөйләгәнне үзе кайтара. (Кайтаваз).

2. Оча канатсыз,йөгерә аяксыз (Җил һәм су)

3.Килделәр агйлар балтасыз,

Ясадылар күпер тактасыз. (Елгада боз кату).

4.Утта янмый,суда батмый (Боз)

1.Яз килсә киенә,

Көз килсә чишенә. (Агач)

Үләннән кчкенә (Яфрак).

3.Яфрак та түгел,

Үзе агачта үсә.(Агач кайрысы).

4.Җәй дә яшел чапанлы,

Кыш та яшел чапанла (Чыршы яки нарат)

1.Кулы юк, балчык ташый,

Балтасы юк, өй ясый. (Карлыгач)

2.Гөлдер-гөлдер гөл итекле,

Гөлкәй кызыл читекле. (Күгәрчен).

3.Үзе озын, чабуы кыска. (Торна).

1.Җәен урманда патша,

Кышын кардан да аста. (Аю).

2.Әдәпле генә кодача,

Тавыкларна ярата. (Төлке).

3.Яланда энәле йомгак ятар. )Керпе).

4.Үзе суфый, үзе урлаша,

Әле тотсаң тырнаша. (Мәче).

Журналның икенче бите ачылганчы “ Әкият геройларын таны ” уенын уйнап алабыз . Тактада әкият геройларының презентациясе күрсәтелә, укучылар шуны танырга тиеш булалар. (Дөрес җавап бирүчеләргә жетон таратыла).

Журналның икенче бите “Сорау табышмаклар”

Нәрсә өстәл янында бигрәк кирәк? (Авыз)

Кай вакытта куян ите тәмле була? (Ашаганда)

Кайчан бернинди тавыш та ишетеп булмы? (Тып-тын вакытта)

Бүрегенә чыпчык кунганда каравылчы нишлм? (Йоклый)

Нәрсәне йомык күз белән дә күреп була? (Төшне)

Кәҗә судан ничек чыга?( Юешләнеп)

Алманың яртысы нәрсәгә охшаган? (Икенче яртысына)

Тау белән тау арасында нәрсә бар? (Чокыр)

Нинди ут яндырмый? (Рәсемдәге ут)

Табышмак сүзен ничек укырга кирәк? (Сулдан уңга таба)

Журналның өченче бите ачылганчы «Җырлы табышмак” уенын уйнап алабыз. (Көй ишетелә, укучылар шуны танырга тиеш булалар.Көйне таныган укучыларга жетон таратыла)

Журналның өченче бите- Арифметик табышмаклар

1.Ике сигез – уналты,

Тагы сигез, тагы алты . (Утыз.)

2.Агачка унике карга кунган.Аучы килеп икесен аткан.Агачта ничә карга калган. (Берәү дә калмаган.Икесе егылып төшкән, башкалары очып киткән).

3.Өчәү-өчәү өч төштш,

Берәү генә бер төштә. (Ун.)

4.Сигез таякның дүртесен сындыргач , ничә таяк кала? (Унике таяк.Сындырылган дүрт таяк сигезгә әйләнә).

5.Биш алманы биш кешегә берәр алмадан бүлегез дә, берсе кәрҗиндә калсын.(Бер кеше алманы кәрҗине белән ала.)

Журналның өченче бите ябылгач , укучылар бер-берсенә үзләре өйрәнеп килгән табышмакларын әйтәләр.

Шулай итеп, балалар, без “Зирәкләрне эзлибез” журналын укып бетердек. Әйдәгез әле, жетоннарыгызны санагыз(укучылар саный). Кемдә күбрәк жетон, шуңа бүләк тапшырабыз. Һәм ул безнең “Иң зирәк бала” дигән исемгә лаек була.

  • Сафина Гузалия Мухаметзяновна
  • 350
  • 03.05.2017

Номер материала: ДБ-435932

Свидетельство о публикации данного материала автор может скачать в разделе «Достижения» своего сайта.

Не нашли то что искали?

Вам будут интересны эти курсы:

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта «Инфоурок»

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом «Инфоурок»

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта «Инфоурок»

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Все материалы, размещенные на сайте, созданы авторами сайта либо размещены пользователями сайта и представлены на сайте исключительно для ознакомления. Авторские права на материалы принадлежат их законным авторам. Частичное или полное копирование материалов сайта без письменного разрешения администрации сайта запрещено! Мнение редакции может не совпадать с точкой зрения авторов.

Ответственность за разрешение любых спорных моментов, касающихся самих материалов и их содержания, берут на себя пользователи, разместившие материал на сайте. Однако редакция сайта готова оказать всяческую поддержку в решении любых вопросов связанных с работой и содержанием сайта. Если Вы заметили, что на данном сайте незаконно используются материалы, сообщите об этом администрации сайта через форму обратной связи.

infourok.ru

Утта янмый суда батмый табышмак

Copyright &copy 2006-2018
Татар электрон китапханәсе
Татарская электронная библиотека
Основана 12 мая 2006 г.

Использованы материалы
из открытых источников
и присланные авторами.

Начало
Контакт
Поиск
Добавить книгу
В избранное
Редкие издания

Арабский язык
Татарские.
Крымские татары
Татарские сайты
Библиотеки
Архив
Подписка
Баннеры

Нәкый Исәнбәт

Татар халык табышмаклары

* Акыллыга да әйттем −
Уйлады да белде;
Акылсызга да әйттем −
Тыңлады да көлде.
(Табышмак)

* Югалткан әйберең түгел, −
Эзләмичә тапмыйсың.
(Табышмак)

* Әйткәч, беләсегез килә,
Белгәч, көләсегез килә.
(Табышмак)

* Утыз тештән чыккан − утыз адәмгә җәелә.
(Мәкаль)

* Моны миңа сөйләде Алдар,
Әгәр сиңа очраса,
Ул сине дә алдар;
Болар барсы да ялган,
Ялган булса да,
Ак кәгазьгә язылган.
(Әкият)

* Үлчәүләрдә үлчәнми,
Базарларда сатылмый.
(Акыл)

* Аршынлы түгел, потлы түгел,
Һәркемдә бар.
(Акыл)

* Бер байлык бар − янмый,
Карак та урлый алмый,
Төшеп тә югалмый.
(Белем)

* Акыллы чәчә барыр,
Акылсыз җыя барыр.
(Белем)

* Ачыдан ачырак, татлыдан татлырак,
Усалдан усалрак, дөрестән дөресрәк
Нәрсә бар дөньяда?
(Тел)

* Акчасыз керәсең, хәзинә алып чыгасың.
(Мәктәп)

* Агач түгел − яфраклы,
Тун түгел − тегелгән.
(Китап)

* Кабат-кабат катлама,
Акылың булса ташлама.
(Китап)

* Теле юк − үзе аңлата.
(Китап)

* Анда бар да бар.
(Китап)

* Өнсез, җансыз − иң якын дус.
(Китап)

* Кечкенә генә сандыкка бөтен дөнья сыйган.
(Китап)

* Ак җир, кара тап,
Нәрсә булыр, уйлап тап.
(Китап)

* Ак ялан, кара сукмак, −
Йөри белгән эз табар.
(Китап)

* Ача да яба, ача да яба,
Җавабын зирәк таба.
(Китап)

* Киштә башында төпле төргәк,
Аңа һәр өйдә хөрмәт,
Һәркемгә дә иң кирәк.
(Китап)

* Кул белән чәчәсең, күз белән җыясың.
(Язу, уку)

* Җирлеге ак, орлыгы кара,
Җимеше ни булыр? −
Тикшереп кара.
(Кәгазь, юзу, уку)

* Кәкре-бөкре сызылган,
Хәрефләре сыгылган,
Асты бар, өсте бар,
Тырма кебек теше бар.
(Язу)

* Аш ашамас,
Кара су эчәр,
Дөньяда кош кебек очар,
Күңелләргә нур чәчәр.
(Язу)

* Җир өстендә күп кешеләр
Кар өстенә кара солы чәчәләр.
(Язу)

* Бишәү чәчә, берәү жыя.
(Язу, уку)

* Иген чәчте биш малай,
Урдылар ике агай.
(Язу, уку)

* Кул белән чәчәсең,
Күз белән җыясың.
(Язу, уку)

* Җире ак, орлыгы кара,
Кул белән чәчәләр,
Авыз белән җыялар.
(Кәгазь, язу, уку)

* Ак ялан,
Ак яланда эз калган,
Эз өстендә күз калган.
(Кәгазь, язу, уку)

* Җаны юк, үзе кырык төрле тел белә.
(Каләм)

* Үзе укырга белмәсә дә гомер буе язына.
(Каләм)

* Кәгазь өстен карайта,
Дөнья йөзен агарта.
(Каләм)

* Үзе бер карыш,
Теле мең карыш.
(Каләм)

* Үзе йөзә − чылбыр тезә.
(Каләм)

* Авызы бер, теле ике, җаны юк.
Сөйләгән сүзенең һич саны юк.
(Каләм)

* Менә табышмак, уйлап кара:
Суы тәмсез, йөзе кара,
Чиләгенең төбе юк,
Файдасының чиге юк.
(Кара һәм кара савыты)

* Кара кыр буйлап ак куян чаба.
(Кара такта, акбур)

* Бер чыгарып җибәрсәң,
Нихәтле чакырсаң да кире кайтмый.
(Сүз)

* Әйтермен − миннән китәр,
Тыңламасаң − синнән китәр.
(Сүз)

* Сөрмәгән җирдә тумаган куян баласы.
(Ялган сүз)

* Диңгезе бар, суы юк,
Каласы бар, халкы юк,
Урманы бар, агачы юк.
(Карта)

* Шәһәрләр − йортсыз,
Диңгезләр − сусыз.
(География картасы)

* Ямавы бар, җөе юк,
Каласы бар, өе юк.
(Карта)

* Бабай бүреге йөз ямау.
(Глобус)

* Аягы юк − китәр,
Җибәргән җиргә җитәр,
Кушкан йомышны үтәр.
(Хат)

* Теле юк, теләсә кем белән сөйләшә,
Гәүдәсе юк, кәгазьдән күлмәк кия.
(Хат)

* Дүрт почмаклы келәтем, −
Аккошым бар эчендә;
Кеше алыр дип кайгым юк, −
Тамгасы бар түшендә.
(Хат)

* Кабат-кабат,
Бер кошта өч йөз алтмыш биш канат,
Мин торам аны санап,
Көн дә кими бер канат.
(Календарь)

* Күңелсезгә − юаныч,
Күңеллегә − куаныч.
(Җыр)

* Өй башына утырган,
Җир йөзен нуры белән тутырган.
(Кояш)

* Ул булса, көн була.
Ул булмаса, төн була.
(Кояш)

* Лампа түгел − яктырта,
Мич түгел − җылыта.
(Кояш)

* Тау башында җәүһәр таш,
Аңа туры караган кешенең күзе яшь,
Аны тапкан кешегә йөз егерме яшь.
(Кояш)

* Егет егетлеген итә,
Елмаеп боз эретә.
(Кояш)

* Зур палас,
Төбендә − йомры калач.
(Күк, ай)

* Нәрсә төнне яктырта,
Нәрсә яна − яндырмый?
(Кояш, ай)

* Иртән чыга,
Кичен югала,
Аның урынына
Энесе кала.
(Кояш, ай)

* Алтын китте, көмеш килде.
(Кояш, ай)

* Өй өстеңдә ярты күмәч.
(Ай)

* Үзе урак, үзенең теше юк.
(Ай)

* Өй артында − ак калач.
(Ай)

* Төнлә калка, көндез ята.
(Ай)

* Мич тулы пәрәмәч,
Уртасында − бер калач.
(Ай, йолдызлар)

* Мең шырпыга бер лампа.
(Ай)

* Ярты телем ипи
Бөтен дөньяга җиткән.
(Ай)

* Бер көтүче мең сарык көтә.
(Ай, йолдызлар)

* Бер атасы, бер анасы,
Ничә йөз мең баласы.
(Кояш, ай һәм йолдызлар)

* Атамның бер туны бар.
Ябынып булмый;
Эче тулы ак энҗе,
Санап булмый.
(Күк һәм йолдызлар)

* Кич булганда күренер,
Таң булдымы − күмелер.
(Йолдыз)

* Актыр үзе, югары,
Җем-җем итеп ул тора;
Бүген таңда килмәсәң.
Китәмен дип утыра.
(Йолдыз)

* Өй түбәмдә − җиз кадак.
(Йолдыз)

* Үзе ялтырый, үзе калтырый.
(Йолдыз)

* Ай белән килә,
Көн белән китә,
Алтын башлы,
Көмеш чәчле,
Мең дә бер йәшле.
(Йолдыз)

* Вак кынадыр үзләре,
Ялтырыйдыр күзләре.
(Йолдызлар)

* Күл тулы алтын балык.
(Йолдызлар)

* Өй башында − җиз иләк.
(Йолдызлар)

* Төнлә баксам, күк тулган,
Иртән баксам, юк булган.
(Йолдызлар)

* Атайдан калган зур коштабак,
Коштабак тулы җиз кадак.
(Йолдызлар)

* Җәүһәр сиптем, җиргә төшми,
Алыйм дисәм, буем җитми.
(Йолдызлар)

* Берсе чәчә, берсе эчә, берсе үсә.
(Болыт, җир, үлән)

* Ишектән керер, түргә менеп утырыр.
(Суык)

* Аяксыз-кулсыз рәсем ясый.
(Суык)

* Аягы юк, кулы юк,
Тәрәзәгә гөл ясый.
(Суык)

* Үзе шушында, үзе беленми;
Тынга беленә, күзгә күренми.
(Һава)

* Ипи түгел, су түгел,
Авыр түгел, аз түгел,
Ансыз яшәү мөмкин түгел.
(Һава)

* Аягы юк — качадыр, канаты юк — очадыр.
(Төтен)

* Мич эчендә кара мәче.
(Төтен)

* Алтын капка ябыла,
Көмеш капка ачыла,
Мәрди бабай кычкыра,
Үлгән кеше терелә.
(Кояш чыга, ай бата, әтәч кычкыра, кешеләр йокыдан тора)

* Тау аркылы ук аттым,
Аткан угым югалттым.
(Йолдыз атылу)

* Сыр-сыр сыры бар,
Алты төрле нуры бар,
Җиде кат күккә юлы бар.
(Салават күпере)

* Урманда урынсыз,
Кырда койрыксыз.
(Җил)

* Кулсыз-аяксыз тәрәзә кага.
(Җил)

* Аягы юк, кулы юк,
Сөйләшергә теле юк,
Кояш кебек нуры юк,
Күрергә күзе юк,
Һич җитмәгән җире юк.
(Җил)

* Үзе ямьсез ыжгыра,
Кар буранын туздыра.
(Буран)

* Йон түшәгем ертылды,
Бөтен дөнья йон булды.
(Буран)

* Котыра да үкерә,
Бөтен җирне тутыра.
(Буран)

* У-у, улыйдыр,
Йоннан бура бурыйдыр,
Койма белән урыйдыр.
(Буран)

* Кышын ята таштай,
Язын чаба аттай.
(Боз)

* Көзен туа, язын үлә.
(Боз)

* Утта янмый,
Суда батмый.
(Боз)

* Тышка куйдым − таш булды,
Өйгә керттем − су булды.
Инде нихәл итәем,
Утка куйсам − бу булды.
(Боз)

* Мамык юрган,
Кат-кат сырган,
Үзе суп-суык.
(Кар)

* Менә ята җәүһәр таш,
Алыйм дисәң, юк була.
(Кар)

* Элек үзе судан туды,
Хәзер үзе су тудыра;
Ак мамык кебек,
Ялтырый алмаз кебек.
(Кар)

* Ак ябалак ак киезгә ятыр.
(Кар)

* Мамык түшәгем
Җиргә түшәдем.
(Кар)

* Ак ашъяулык таптык,
Җир өстенә яптык.
(Кар)

* Канатсыз оча,
Аяксыз чаба.
Тышта өелә,
Өйдә җәелә.
(Кар)

* Ятты-ятты да елгага карап чапты.
(Кар)

* Суык булса тик ята,
Һичбер сүз дәшми,
Каты салкын кышларда да
Сабыр итә.
Яз башында көн җылынгач
Йөгерә башлый,
Бик эсседә канатлана,
Очып китә.
(Кар)

* Чит-чите − таллык,
Уртасы − сазлык;
Керсәң − батарсың,
Чыгалмый ятарсың.
(Күл)

* Башы тауда, аягы диңгездә.
(Елга)

* Сорыйлар, көтәләр, килсәм бар да качалар.
(Яңгыр)

* Күктән килде, җиргә китте.
(Яңгыр)

* Ялт-йолт ялтырый,
Җирнең өсте калтырый,
Энҗе кебек тезелә,
Ефәк кебек сузыла.
(Яшен, яңгыр)

* Атамның бер туны бар, −
Ябынып булмый;
Эче тулы ак энҗе, −
Санап булмый.
(Күк һәм йолдызлар)

* Зур палас төбеңдә йомры калач.
(Күк һәм ай)

* Төнлә баксам − күк тулган,
Иртән баксам − юк булган.
(Йолдызлар)

* Мең тәңкә, уртасында бер тәңкә.
(Ай һәм йолдызлар)

* Елмый агай елмаеп боз эретә.
(Кояш)

* Шундый зур − бөтен җирне әйләндереп ала,
Шундый кечкенә − иң кечкенә ярыкка да сыя.
(Җил-давыл)

* Үзе күренми, үзе сызгыра,
Үзе бар нәрсәне пыр туздыра.
(Җил-давыл)

* Тәрәзәдән сыя, −
Ишектән сыймый,
Сандыкка сыя, −
Салып бикләп булмый.
(Кояш нуры)

* Өй артында озын агай
Энә белән кое казый.
(Тамчы)

* Үзе туңа, өйгә керми,
Үзе җылый да җылый.
(Тамчы)

* Аяксыз-кулсыз дөп-дөп кое казый.
(Тамчы)

* Үзе туңа, үзе керми,
Үзе елый да елый.
(Кәрнизгә каткан боз сөнгесе)

* Өй артында ак тана
Мөгезем бар дип мактана.
(Боз сөнгесе)

* Тәнсез тора, телсез сөйләшә,
Һичкем аны күрми, һәркем аны ишетә.
(Кайтаваз)

* Сөйләгәнне үзеңә кайтара. Ул нәрсә?
(Яңгыравык, кайтаваз)

* Бабай килгән сагынып,
Ак чикмәнен ябынып.
(Кыш килү)

* Ала-сыер ятып кала,
Ак сыер торып китә.
(Яз)

* Ак сыер − торыйк, ди,
Кара сыер − ятыйк, ди.
(Яз көне кар белән җир)

* Кигән киеменең бизәге
Бөтен дөньяны ямьгә бизәде.
(Җәй)

* Аты юк, тәртәсе юк,
Көне-төне бара, юлы кала.
(Елга, чишмә)

* Аты бара, тәртәсе кала.
(Елга белән яр)

* Уты юк, төтене бар.
(Томан)

* Көн туганчы көн итә,
Үлән башын су итә.
(Томан)

* Тау куенында анасы,
Чыгып кача баласы.
(Чишмә)

* Төнлә тәрәзәсе бикләнә,
Көндез ачыла.
(Бәке)

* Сыр-сыр сыргалан,
Уртасында бер табак.
(Бәке)

* Торналар торып китте,
Агыйдел агып калды.
(Боз китү, елга ачылу)

* Кара куйның тиресен әйләндереп капладым.
(Игенчелек)

* Диңгез түгел − дулкынлана.
(Иген кыры)

* Язын ямь бирә,
Җәй салкын бирә,
Көзен тәм бирә,
Кышын тун бирә.
(Урман)

* Җәй киенә, кыш чишенеп ташлый.
(Урман)

* Төбе бер, башы мең.
(Агач)

* Яз килсә − киенә,
Көз килсә − чишенә.
(Агач)

* Җәй дә егет, кыш та егет,
Картайганы юк, гел егет.
(Чыршы, нарат)

* Бәләкәй генә бер чүлмәк,
Авызы-җөе күренми.
Ничек кенә йөртсәң дә,
Ашы һичбер түгелми.
(Чикләвек)

* Утта яна,
Суда батмый.
(Агач)

* Кайчысыз киселә,
Җепсез тегелә.
(Яфрак)

* Язын дөньяга килә,
Көзен саргаеп үлә.
(Яфрак)

* Үзе аяксыз-кулсыз,
Сикерә дә төшә, сикерә дә төшә.
(Яфрак)

* Иелә, бөгелә,
Ак мамыгы түгелә,
Кара күзе күренә.
(Шомырт)

* Нинди агач җилсез шаулый?
(Усак)

* Аягы алтмыш,
Кулы җитмеш,
Бите мең бер йөз җитмеш.
(Тирәк)

* Җәй дә, кыш та бер төстә.
(Чыршы)

* Җәй дә, кыш та, яз да, көз дә
Чәчәк ата бер төстә.
(Чыршы)

* Яфрак та түгел,
Ботак та түгел,
Үзе агачта үсә.
(Агач кайрысы)

* Эчен ашыйлар,
Тышын ташлыйлар.
(Чикләвек)

* Кат-кат,
Катлы сарай эчендә
Падишаның бер кызы бар,
Бикле сарай эчендә.
(Чикләвек)

* Бәләкәй генә бер чүлмәк,
Авызы, җөе күренми,
Ничек кенә йөртсәң дә,
Ашы мичтә түгелми.
(Чикләвек)

* Ак яулыклар ябынган,
Ал кыналар ягынган;
Кулым сузсам − тешләп алды,
Шул кадәрле сагынган.
(Гөлҗимеш)

* Бабай мескен картайган,
Эшләпәсе янтайган
(Көнбагыш)

* Гәүдәсе нәзек булса да,
Бик зур чалма чорнаган.
(Көнбагыш)

* Озын буйлы, зәңгәр күзле.
(Җитен)

* Аягында кара ката,
Тәпиеңдә кызыл оек,
Яшел күлмәкле, ак яулыклы.
(Карабодай)

* Бер үлән бар чокырда,
Аны таный сукыр да.
(Кычыткан)

* Кыйнамый, сукмый, үзе елата.
(Кычыткан)

* Җаны булмаса да, гомер итә.
(Үсемлек)

* Язын дөньяга килә,
Көзен саргаеп үлә.
(Яфрак)

* Аягы суда, башы көндә.
(Төнбоек)

* Олысы да, кечесе дә эшләпә кигән.
(Гөмбә)

* Ала чапан киенгән,
Мал суйганга сөенгән,
Шунда төшеп йөгергән.
(Саескан)

* Савытыннан сабы озын.
(Саескан)

* Кечкенә генә берәү,
Артында озын терәү.
(Саескан)

* Аягы кулдан югары,
Сикерә талдан югары;
Ни кош түгел, ни корт түгел,
Тезе билдән югары.
(Чикерткә)

* Кырда кара казаным кайный.
(Кырмыска оясы)

* Җаны бар да каны юк,
Йөк тартырлык хәле юк.
(Чебен)

* Колга башында бер өй,
Кунагым тәрәзәсеннән йөри.
(Сыерчык оясы һәм сыерчык)

* Колга башыңда йорты,
Эчендә аның җырчы.
(Сыерчык)

* Бер кошым бар: тынмый,
Агачка оя кормый;
Ое-җирдә,
Җыры − күктә.
(Тургай)

* Кулы юк, балчык ташый,
Балтасы юк, өй ясый.
(Карлыгач)

* Гөлдер-гөлдер гөл итекле,
Гөлкәй кызыл читекле.
(Күгәрчен)

* Җәй такылдый бу чүкеч,
Кыш такылдый бу чүкеч.
Ничек чыдый бу чүкеч?
(Тукран)

* Агач башында бәйле букча.
(Кош оясы)

* Бер җәнлек үзенә тарта,
Берсе читкә ыргыта.
(Тавык)

* Сакаллы килеш туа, берәү дә гаҗәпләнми.
(Кәҗә)

* Кабара, кабара, кабара күк,
Кабарып пешкән икмәк күк;
Шыгай улы кунак күк,
Киенеп чыккан кияү күк.
(Күркә)

* Тимерче дә түгел,
Балта остасы да түгел,
Үзе авылда беренче эшче.
(Ат)

* Калын арка,
Тарта да тарта,
Ул тарткан саен табыш арта.
(Ат)

* Дүрттер аның аягы,
Түбәсендә колагы;
Илдән-илгә җиткерер,
Таштан каты тоягы.
(Ат)

* Койрыгы салпы,
Ике колагы кайчы,
Аны белмәгәннең сыртына −
каеш камчы.
(Ат)

* Безнең өч дусыбыз бар:
Берсе ашата,
Икенчесе эчертә,
Өченчесе йорт саклый.
(Ат, сыер, эт)

* Үлән ашый, май ташый.
(Сыер)

* Койрыгыннан мөгезе озын.
(Кәҗә)

* Сакалы бар, акылы юк.
(Кәҗә)

* Ни, сакаллы булып, карт түгел,
Ни, мөгезле булып, үгез түгел,
Ни, мамыклы булып, кош түгел,
Ни, үзе юкә суйса да, чабата ясамый.
(Кәҗә)

* Бар бездә сакаллы бер түрә,
Бакчалары күп аның, −
Берсеннән чыга, берсенә керә.
(Кәҗә)

* Юк үзенең әдәбе,
Маңгаенда сәнәге,
Көелып йөри сәдәбе.
(Кәҗә)

* Бәләкәй генә буйлы,
Әйләндереп кигән тунлы.
(Сарык)

* Ашата, туендыра,
Җылыта, киендерә,
Кешене сөендерә.
(Сарык)

* Кечкенә генә татар,
Язын тунын сатар.
(Сарык)

* Ачмаган сандык эчендә текмәгән туным ята.
(Сарык бәрәне)

* Ияре дә, дугасы да үзендә.
(Дөя)

* Бүре түгел — көрән,
Куян түгел − озын колаклы,
Ат түгел − тояклы.
(Ишәк)

* Төрән танау җир сөрә.
(Дуңгыз)

* Мыр-мыр мырлысы, бик каты икән борнысы.
(Дуңгыз)

* Кешенең дусты, йортның сакчысы.
(Эт)

* Сакбаем теле саынып төшсә дә, койрыгы югары.
(Эт)

* Йөгерә-йөгерә дә балта сабы өстенә утыра.
(Эт)

* Мыегы бар, сакалы юк,
Туны бар, чапаны юк;
Файдасы өйдә булгач,
Яланга сәфәре юк.
(Мәче)

* Үзе мич башында,
Үзе тун ябынып йоклый.
(Мәче)

* Берсе өйне саклый,
Берсе тышны саклый,
Үзләре бер-берсенә кан дошманы.
(Мәче һәм эт)

* Сөяк авыз, ит сакал.
(Әтәч)

* Башы тарак, койрыгы урак.
(Әтәч)

* Йөгерде-йөгерде,
Җиренә җиткәч утырды.
(Тавык)

* Канаты бар,
Аягы бар, −
Йөзә алмый.
(Тавык)

* Кечкенә генә кодача,
Итәкләрен җил ача.
(Тавык)

* Безнең киленнең кырык итәге,
Урамга чыкса, җил кайтара.
(Тавык)

* Яшел палас өстендә сары йомгак тәгәри.
(Каз бәбкәсе)

* Йомры, йомшак сары йомгак
Йөгереп йөри чирәмдә.
(Чеби)

* Йон йомгагым − бөдерә,
Су күрдеме − йөгерә.
(Үрдәк бәбкәсе)

* Суда юынып алды,
Өсте коры калды.
(Каз)

* Суда йөзә,
Күктә оча,
Җирдә йөри.
Ит белән сыйлый.
(Каз)

* Су төбенә төшә,
Чыланмыйча чыга.
(Үрдәк)

* Кырда йөрсә − кыр киеге,
Суда йөзсә − су киеге.
(Үрдәк)

* Мыегы бар, сакалы юк,
Туны бар, чапаны юк;
Файдасы өйдә булгач,
Яланга сәфәре юк.
(Мәче)

* Аягын-башын яшерә таш күлмәге эченә.
(Ташбака)

* Җәйнең буе бал җыя,
Кышның буе хәл җыя.
(Бал корты)

* Тимәгәнгә тимим,
Тигәнне җавапсыз калдырмыйм.
(Бал корты)

* Канаты бар, каны юк.
(Күбәләк)

* Кем үз өясы өстендә йөри?
(Әкәм-төкәм)

* Күрер-күрмәс күзләре,
Челтәр бәйли үзләре;
Челтәрләре түгәрәк,
Эшли алар үрмәләп.
(Үрмәкүч, пәрәвез)

* Үскәндә яфрагын ашыйлар,
Үсеп җиткәч, тамырын ашыйлар.
(Суган)

* Ачыдыр теле, кыллыдыр төбе.
(Суган)

* Кечкенә генә сары карт,-
Кигән туны тугыз кат.
(Суган)

* Үзем туныйм, үзем елыйм да елыйм.
(Суган)

* Бер кисмәктә мең егет.
(Кыяр)

* Тәрәзәсе юк, ишеге юк,
Эче тулы халык.
(Кыяр)

* Кечкенә генә йорт,
Эче тулы корт.
(Кыяр)

* Ишеге-тәрәзәсе юк,
Өй эче тулы кунаклар.
(Кыяр)

* Җир астында алтын казык.
(Кишер)

* Кызыл кызы җир эчендә,
Чәчләре җир өстендә.
(Кишер)

* Үзе кызыл, үзе буямаган.
(Кишер)

* Кызыл кызы җир өстендә,
Чәчләре җир өстендә.
(Кишер)

* Үзе − бер бөртек, эче − мең бөртек,
Башы − җирдә, койрыгы − коймада.
(Кабак)

* Бер күтәрәм йорт,
Эче тулы яссы корт.
(Кабак)

* Келәте бар, малы юк,
Баласының саны юк.
(Кабак)

* Эсселәгән саен,
Кат-кат тун кия.
(Кәбестә)

* Утыра бер ак чүлмәк,
Өстенә кигән йөз күлмәк.
(Кәбестә)

* Аяксыз-кулсыз, мең кат кигән.
(Кәбестә)

* Үзе шардай, эче кандай, тәме балдай.
(Карбыз)

* Эче кызыл шикәрле,
Тышы яшел бәрхетле.
(Карбыз)

* Яшел сарай эчеңдә
Кызыл бояр утыра.
(Карбыз)

* Үзе кып-кызыл,
Күлмәге ям-яшел.
(Карбыз)

* Җир астында җиз бүкән, −
Ул ни икән?
(Бәрәңге)

* Чәчәге агачында,
Алмасы тамырында.
(Бәрәңге)

* Төбе алмалы,
Башы чалмалы.
(Бәрәңге)

* Җир астында җиз бүкән.
(Торма)

* Түгәрәк кенә кызыл йорт,
Эче тулы корт.
(Помидор)

* Түгәрәк − ай түгел,
Сары − май түгел,
Койрыгы бар − тычкан түгел.
(Шалкан)

* Җир астында картыгыз,
Сакалыннан тартыгыз.
(Шалкан)

* Гәүдәсе бар − җаны юк,
Үзе эшләпә кигән − башы юк.
(Гөмбә)

* Бикле келәт эчендә кара ком.
(Мәк)

* Бер ботак,
Бер ботакта бер мең борчак.
(Мәк)

* Таяк,
Таяк өстендә маяк;
Маяк өстендә кибет,
Кибет эчендә дүрт мең егет.
(Мәк)

    © Исанбетов Н. С.
    &copy Казанское книжное издательство 1970 г.

kitap.net.ru

Смотрите так же:

  • Жалоба на судоисполнителей Куда жаловаться на судебных приставов? Куда жаловаться на судебных приставов – такой вопрос нередко возникает у граждан, пытающихся вернуть долги при помощи судебных приставов-исполнителей. Конечного результата от приставов можно ждать […]
  • Свидетельство о собственности на квартиру до 1998 Свидетельство о государственной регистрации права на квартиру Свидетельство о государственной регистрации права – это всего лишь правоподтверждающий (не путать с правоустанавливающим, об этом ниже) документ, который свидетельствует о […]
  • Следственный комитет комсомольск на амуре Комсомольский-на-Амуре следственный отдел на транспорте Адрес: 681013, Хабаровский край, г. Комсомольск-на-Амуре, ул. Красногвардейская, 34 Телефон: тел/факс 8 (4217) 54-36-88 Руководитель: Кутиков Дмитрий Сергеевич Заместитель […]
  • Правила приёма повреждённых денежных знаков иностранных государств Правила приёма повреждённых денежных знаков иностранных государств Организация работы обменных пунктов Информация и документы для сведения клиентов Типовые правила приема поврежденных денежных знаков иностранных государств (группы […]
  • Перерасчет пенсии инвалидам 2 группы Пенсии работающим инвалидам Начисление материальных выплат категории граждан, имеющих инвалидность, — одно из приоритетных направлений социальной политики государства, в основу которой заложена забота о наиболее уязвимой в материальном […]
  • Правило формального повода Формальная и неформальная оценка учашихся на уроке английского языка Из опыта работы преподавателя английского языка. Сегодня мы поговорим о том, как оценивать задания учащихся, и поделимся некоторыми идеями, которые могут облегчить вашу […]

Обсуждение закрыто.